Turkiye'de Ozel Hekimlik - Tehdit, Beklenti, ve Stratejiler - 1

Oncelikle kendimi tanitayim. Ben 1988 Ege Tip Mezunu Pratisyen Hekimim. Mezuniyetimden, Turkiye’den ayrildigim tarihe kadar araliklarla hekimlik yaptim ancak su anda meslegimi saglik hizmetleri yoneticisi olarak tanimliyorum. Ingilterede ve Kanada’da saglik idareciligi yuksek lisans ve Almanya’da degisim yonetimi egitimi aldim. Kanadaya geldigim gunden beri mesleki deneyimim saglik hizmetleri yonetimi ile ilgili oldu. 

Gecen aylarla, Izmir ozel hekim listesine katildim ve cok memnunum. Turkiye'de saglikla ilgili olaylari daha yakindan takip edebiliyorum. Bir suredir ozel hekimler icin nasil bir strateji gelistirilebilir diye kafa yoruyorum. Asagida yer alan stratejilerin bir kismi bu listede tartisildi amacim bunlari ozetlemek ve birbirleri ile ilgilerini gostemektir.

Once 3 aydir liste kanaliyla ogrendigim problemleri listeledim. Bu listenin tam oldugu konusunda bir iddiam yok hatta bu listeye eklemeler daha sonra dusunulen stratejilerin odaklanabilmesi icin cok yararli olacaktir. Problemler daha sik konusuldugu icin muhtemelen daha dogru ve tam bir liste olmustur ancak ozel hekimlerden beklentiler tamamiyla benim varsayimlarim.

Birde burada yapmak istedigimi ozetleyeyim. Amacim tehtidleri ve beklentileri dogru olarak listelemek ve ardindan olasi bir strateji listesi gelistirmek. Son olarak listede yer alan stratejilerin tehtidleri engelleme ve beklentilere cozum saglama potansiyeline bakarak siralamak. 

Ozel hekimlere dogrudan tehdit:

• dogrudan baski: muayenehene denetlemeleri, protokol alinma geregi, veri paylasimi gerekliligi 
• ozel hekimleri dislayan buyuyen bir kamu genel sigortasi 
• ozel hekimlerin masraflarini arttiracak kararlar: atik maddeler icin odeme 
• ozel hekimlerin calisma alanini kisitlayaci kararlar: kamu hastanelerine hasta yatirma ve tedavi etme engeli 
• ozel hekimlerin gelirlerin, ozel sigorta kullaniminin azamasi nedeniyle azalmasi 
•  Hekimlerin imajinin surekli zedenlenmesi 
• Ozel hekimlerin gelir korkusu (hasta talebi) nedeniyle gereksiz tedavi onermesi 
• TTB ve yerel tabib odalarina uyeligin zorunlu olmamasi ve odalarin devet burokrasisi karsisinda gucsuzlugu 
• Hekimlerin ortak hareket edememeleri, genel saglik sigortasi kapsaminda calisanlarla (tam gun), kapsam disinda calisanlar (ozel hekimler) arasindaki ayrim.
• Artan tip fakultesi ve tip ogrencisi sayisi nedeniyle hekim kalitesinin dusme riski

Ozel hekimlerden beklentiler

• hastalar: cabuk, sira beklemeden hizmet 
• hastalar: kendileri icin dogru doktoru bulma 
• hastalar: dogru tani, dogru tedavi 
• hastalar: kisilik haklarina saygi, verinin gizliligi 
• hastalar: hizmetin surekliligi ve entegre hizmetler 
• hastalar: kamu sektorunde bulunmayan tani ve tedavi yontemleri 
• Kamu: istihdam hacminin arttirilmasi 
• Yerel yonetimler: is yeri vergisi geliri 
• Ozel hastaneler: hasta akisi 
• Ozel hekimler: orgutsel bagimsizlik

Stratejiler

Orgutsel entegrasyon:

Bu alternatif bir suredir gorusuluyor sanirim. Ortaya atilan kooperatif fikri orgutsel entegrasyonun en demokratik sekillerinden birisi. Bu orgut olarak guclulugu getirirken bir yandan da uyelerin yonetimde soz almalarini sagliyacaktir. Bu entegrasyon sistemi hekimlerin muayenehanelerinde ozerk olarak calismalarina devam etmelerinden, hekimlerin kooperatifin calisani olmasina kadar genis bir yelpazeyi kapsamaktadir. Entegreasyon arttikca saglanan destek ve ortak kar da artacaktir. Ancak, bu alternatif ozel hekimlere ek mali yuk getirecektir. Mali yuk ya uyelik aidati seklinde yada bakilan hasta basina komisyon seklinde duzenlenebilir. Yontem secilirken esitlik ve adalet ilkelerinin goz onunde tutulmasi gerekir. Kooperatifin ortak geliri arttikca, kooperatifin kapasitesi ve sunabilecegi hizmetler de artacaktir. Turkiye’de ki vergi yasalari kar gutmeyen kooperatifleri vergiden muaf tutuyorsa bu alternatif cok uygun bir alternatif olarak gorulebilir.

Bilgi islem entegrasyonu:

Bu alternatif orgutsel bir entegrasyon olmaksizin, muayenehane hasta dosyasi sistemlerinin entegrasyonunu ongormektedir. Bu alternatif ozellikle veri paylasminda, hasta takibinde, ve hastanin kendi bilgilerine ulasiminda onemli avantajlar saglayacaktir. Hastanin kendi bilgilerine ulasimi cok onemli bir gelismedir ve devlet sistemlerinin bu kisa vadede gelistirmesi mumkun olmayacaktir. Bu nedenle hastalarin muayenehane sistemine sadik kalmasini saglamasi beklenir. Bilgi islem entegrasyonunun hekimler icin mali yuku azaltmasi beklenmemekle birlikte, veriye ulasimi ve karar destek sistemlerinin gelistirilmesi icin uygun bir ortam yaratacagini ve karar destek sistemlerinin verilen saglik kalitesini attiracagini da fayda olarak goz onunde bulundurmak gerekir.

Ozel saglik harcamalarinin vergi indirimi kapsamina alinmasi:

Genel saglik sigortasinin kamu vergileri kanaliyla sunuldugu yerlerde, ozel saglik harcamalarinin vergi indirimi kapsamina alinmasi hukumetlerin en cok korktugu gelismelerden biridir.

Vergi indirimi soyle gerekcelendirilebilir. Hukumet saglik hizmetini sunmakla yukumludur, ancak saglik hizmetini uygun kosullarda sunamiyorsa (uzun bekleme sureleri, hastanin surekli el degistirmesi, hizmetin sureklilliginin saglanamasmasi) bu durumda kisiler hizmeti ozel sektorden aldiklarinda, kullanmadiklari bir hizmet icin vergi odemesi yanlistir. Ustelik, devlet sektorunde hekime ve diger saglik calisanlarina el altinda verilen para (veya hediyeler) kisilerin butcesine ek yuk getirmektedir, bu saglik sistemine ek katki anlamina gelmektedir ve kisiler normalde ucretsiz olarak vadedilen hizmete ek para odemekte ve bu odedikleri miktar karsiliginda sadece devletin sundugu hizmetleri almaktadirlar.

Boyle bir degisimin iki etkisi olabilir. 1) vergi indirimi verilecektir bu durumda mali varligi yerinde olanlar artan bir siklikla ozel saglik sistemini kullanacaktir, devletin vergi gelirleri dusecek ve genel saglik sigortasi sunumu zorlasacaktir 2) Devlet bir onceki noktayi gorecek ve ozel saglik kuruluslarini genel saglik sigortasi kapsamina alacaktir. Bu durumda ozel hekimlere hasta akisi artacak, ozel hekimlerle tum hastaler acilacaktir.

Hizmet kalitesinin surekli gelistirilmesi:

Yuksek hizmet kalitesi rekabet acisindan cok onemlidir. Muayenehane hekimleri, tam gun hekimlerine gore daha hasta merkezli calismaktadirlar. Bu ozel hekimlerin ilk rekabet avantajidir. Ancak bunun gelistirilmesi ve kamu sektoru ile var olan kalite farkinin daha da arttirilmasi gerekir. Gonullu katilimla, ozel hekim muayenelerinin yonetimini gelistiren, islevlerin ekinligini ve verimliligini arrtiran, hastalarin saglik kazanimlarini en yuksege cikartan hizmet gelistirme aktivitelerinin uygulanmasi bu amaca hizmet edecektir. Olumlu sonuclarin muayenehane bazinda hastalara duyurulmasi, hastalarin farki anlamalari icin gereklidir. Bazi basit ornekler: ayni gun muayene, her hastadan once hastanin gorebilecegi sekilde el yikama, cerrahi enfeksiyonun azaltilmasi, prosedur sonrasi komplikasyonlarin azaltilmasi, vb.

Hasta haklari beyannamesi (anlasmasi):

Yine gonullu katilimla, bir hasta haklari beyannamesi hazirlanmasi ve katilimcilarin muayenehanelerine bu beyannamenin asilmasi (veya hastalara verilmesi) karsilikli guveni ve saygiyi arrtiracak ve hekim hasta iliskilerini duzenleyecektir. Bu beyanname bir anlasma haline de getirilebilir ve her iki tarafin haklarini ve sorumluluklarini belirler. Bunun acikca yazilmasi ve mutlaka uygulanmasi ozel hekimlerin statusunu attiracak ve kamu hizmetleri ile olan farki arttiracaktir. Anlasma veri paylasimini, saglik kararlarinin verilisini, etik sorumluluklari da kapsayabilir. Onemli olan hastanin iliskiyi hekim acisindan da gormesinin saglanmasidir. Bu anlasma bastan tartisildiginda, daha sonra olusabilecek fikir ayriligi durumlarinda durumun analizi, catismanin cozumlenmesi icin gerekli tabani olusturacaktir.

Simdilik benim belirleyebildiklerim bunlar, katkilarinizi bekliyorum.

Sevgi ve saygiyla